W świecie świateł i elektryczności
Rolki z instagrama, shortsy YT i tik-toki
Prezentujemy najlepsze praktyki i porady dla projektantów oraz osób zakładających ogrody prywatne w Polsce.
Sprawdź spis treści wszystkich materiałów video podzielonych tematycznie.
Podświetlanie drzew od dołu
Wybór szczegółów dotyczących podświetlenia roślin w ogrodzie najlepiej jest wykonać dopiero po ich posadzeniu.
Każda roślina ma swoje indywidualne cechy, które predysponują ją do podświetlenia z bliska lub z oddali, puszczania np. szerszego snopu światła na koronę albo węższego na rysunek gałęzi, zastosowania źródła z jednej strony albo z dwóch lub trzech.
Ostateczna lokalizacja lampy i cel podświetlenia decyduje więc o ostatecznej ilości sztuk i parametrach zamówieniowych oprawy, szczególnie wybierasz świadomie:
– kąt rozsyłu światła,
– moc świetlną,
– temperaturę barwową (w relacji do odległości od użytkownika)
– wyposażenie w wbudowane osłony antyolśnieniowe lub przysłony zewnętrzne.
Czyli najlepszy proces na nie mniej niż Doskonałą iluminację to:
1. Na etapie koncepcji czy projektu decydujesz wstępnie o obszarach, które chcesz podświetlić, albo w których będzie dość ciemno, aby dzięki temu wyciągnąć coś z mroku.
2. Podczas realizacji dociągasz tam kable elektryczne z parometrowym luzem (zapasem).
3. Po posadzeniu roślin ostatecznie wybierasz najlepszą lokalizację, typ i ilość opraw.
W punkcie 3. warto wybrać się po zmierzchu z różnymi próbkami lamp na dobór na żywo. Po co strzelać ślepakami, jeśli można wypracować najlepszą kombinację źródeł światła i ich rozstawu drogą eksperymentu?
Projekt i realizacja ogrodu Peter Berg
Prosty słupek oświetlający schody
Udany model oprawy ogrodowej, który można wpasować do wielu ogrodów w bardzo różnym stylu.
Lampa jest mała i w doskonale dyskretnej kolorystyce. Nie próbuje zwrócić na siebie uwagi a jedynie służy funkcji, do której została zaplanowana. Zbyt często słupki tworzy się i wybiera jako samodzielny obiekt dekoracyjny, co w efekcie odwraca uwagę od ogrodu, roślinności i układów przestrzennych.
Tutaj masz ultra prostą formułę prostopadłościanu i ładnie wyprofilowane, geometryczne wcięcie na wyjście źródła światła. Tylko tyle ile potrzeba i nic więcej. Less is more.
Dyskretny słupek LED z soczewką
Bardzo dobra lampa zewnętrzna, idealna do oświetlania komunikacji w ogrodzie.
Źródło światła jest osadzone głęboko w oprawie, tak, że z zewnątrz zupełnie go nie widać. Soczewka rozprasza światło, dzięki czemu cała oprawa świeci bardzo szeroko. Daje równy rozsył światła (flood), dobry do oświetlenia ogólnego w wybranych miejscach.
Lampa świetnie nadaje się do oświetlania ścieżek i schodów, ale przy okazji także roślinnego otoczenia wokół. Zapewnia dość wyraźne cienie i odcięcia, ale o przyjemnych, miękkich krawędziach.
Moc świetlna jest duża – ok 1500 lumenów (z 12W na 36V), można ściemniać. Światło ciepłe, 3000 K. Wysokość aluminiowego słupka – 70 cm, na szpicy, można zabetonować, IP 68.
Produkcja niemieckiego itterlumen – model downlight.
Patykowa oprawa z taśmą LED
Dyskretna i mobilna – producentowi udało się spotkać dwie najlepsze cechy oprawy ogrodowej.
Wbity w ziemię pręt absolutnie znika w otoczeniu, rozprasza się pośród innych wertykalnych linii w ogrodzie.
Oprawa rzuca miękkie, ciepłe i przyjemne światło (temperatura 3000 K). Można ją zamówić w kilku wysokościach i narastających mocach (45 cm – 3W, 65 cm – 4W i 85 cm – 6W). Działa na 24V, IP 67.
Dwa wyższe modele mogą służyć jako niskie słupki przy komunikacji, najlepiej oświetlając otoczenie wokół ścieżki. Lampę można swobodnie odwrócić od obserwatora, żeby go nie oślepiać.
Produkuje to niemiecki itterlumen, model stikklight.
Dobrze dobrane lampy ogrodowe
Oświetlenie służy człowiekowi odnaleźć się w mroku – poruszać się bezpiecznie, zorientować w przestrzeni i zachwycić ogrodem inaczej niż w świetle dziennym.
Iluminacja nocna nie ma naśladować dnia, rozświetlając wszystko, ani zamieniać ogrodu w choinkę bożonarodzeniową. Potrzne jest ci tylko tyle światła, ile to absolutnie konieczne – nie więcej.
Równocześnie nic nie może przeszkadzać w korzystaniu z oświetlenia. A zwykle przeszkadza widoczne źródło światła, które razi ludzi w oczy. Wszyscy wiedzą, żeby nie patrzeć na słońce. Ale słońce jest wysoko i trzeba specjalnie na nie spojrzeć aby raziło.
Natomiast w ogrodzie źródła światła znajdują się w zasięgu regularnych spojrzeń użytkowników. Dlatego potrzebujesz je ukrywać. Albo w głębi oprawy, która jest tak skonstruowana, że nie sposób dojrzeć źródła. Albo odwracając całą oprawę plecami do obserwatora i korzystając ze światła odbitego. Albo stosując osłony reflektorów i wkładki antyolśnieniowe.
Przeszkadzać może także sama lokalizacja opraw oświetleniowych. Szczególnie słupki potrafią być upierdliwe, stojąc za blisko komunikacji prowokują zderzenia (z pieszymi i samochodami).
Wszystko potrzeba przemyśleć w najdrobniejszych szczegółach, bez pośpiechu, aby realizacja służyła ludziom a nie przeszkadzała w korzystaniu z ogrodu.
Światło LED spod siedziska ławki
Profile LED pozwalają ci uzyskać efekt światła liniowego, ale mają swoje wady, którym trzeba zaradzić przemyślanym montażem.
Pojedyncze diody są bardzo wyraźnie widoczne na taśmach LED, nieco mniej na wężach – ale i tak za bardzo, żeby można było je eksponować. Także czasem ich moc bywa tak duża, że nieprzyjemnie jest na nie patrzeć.
Z tego powodu trzeba osłonić źródło światła maskownicą. W tym celu stosowane są profile aluminiowe i jest ich na rynku potężna oferta. Pozwalają na montaż oświetlenia pod skosem, w wąskich szczelinach albo – jak na filmie – po łuku.
Często spotykamy się z wadliwym montażem albo zastosowaniem niewłaściwego profilu do określonego celu. Tutaj możesz zobaczyć profil dedykowany do zginania i umieszczony w nim wąż świetlny z zatopioną w środku taśmą LED. To w naszej opinii najlepsza metoda na techniczne rozegranie tego problemu projektowego.
Lampy wiszące na linkach
Oświetlenie z góry jest bardzo praktyczne.
Przede wszystkim nie oślepia użytkownika – wzrok spacerowicza zwyczajowo skierowany jest przed siebie lub lekko w dół, do góry zerkasz tylko incydentalnie.
Cenne jest tu to ustawienie dokładnie nad środkiem ścieżki – daje bardzo równomierny rozkład światła. Inaczej niż z latarni, która oświetla przestrzeń asymetrycznie. Latarnie mają też ten minus, że przy gęstym zadrzewieniu co jakiś czas trzeba wycinać konary, żeby nie przysłaniały światła.
Te lampy zawieszone na linkach są też znacznie bardziej dyskretne niż latarnie. Ich słupy stoją w znacznym oddaleniu od ścieżki i nie rzucają się w oczy. Dają też możliwość ewentualnej regulacji – przesunięcia po linkach jeśli pojawi się taka konieczność.
Kolekcja słupków oświetleniowych
Oprawy oświetleniowe w formie niskich słupków to potencjalnie niebezpieczne obiekty i warto abyś dobrze rozważył, czy w ogóle stosować je w ogrodzie.
Większość produkowanych modeli jest przede wszystkim brzydka. Przeglądając katalogi wydaje się, jakby każdy walczył o uwagę i zwycięstwo w konkursie na oryginalność, ale ich największą zaletą powinna być dyskrecja.
Bardzo często źródło światła jest wyraźnie widoczne i to kolejny problem. Poza oświetleniem otoczenia i komunikacji – oślepiają użytkowników. Zabierają przyjemność ze spaceru i stwarzają niebezpieczeństwo. Szczególnie dla osób osób poruszających się samochodami osobowymi – wtedy rażące światło znajduje się na wysokości oczu.
Ponieważ ich wysokość oscyluje w rozmiarach małego dziecka, są raczej zauważalnym obiektem. Efekt wzmaga fakt, że zwykle rozlokowujesz je w regularnych rytmach. Źle dobrane słupki potrafią zdominować i tym samym zniszczyć dobry projekt – zarówno dniem jak i nocą.
Warto bardzo ostrożnie dobierać formę tych obiektów, rozważając wszystkie powyższe i inne lokalne aspekty. Lepiej też nie lokować ich przy drogach dojazdowych i parkingach, bo są bardzo często potrącone, zwłaszcza przy cofaniu.
Na filmie zgrabny zestaw całkiem ładnych egzemplarzy. Do projektu oczywiście wybieraj zawsze tylko jeden model, unikaj pstrokacizny.
Oświetlenie bez pojęcia
Designerów, którzy mają pojęcie o projektowaniu oświetlenia jest naprawdę niewiele. Dlaczego?
To nie jest takie kosmicznie trudne, trzeba Ci po prostu wstać zza biurka i przejść się trochę po świecie wieczorami i nocami. Zaobserwować jak to jest robione, czy ci się to podoba, czy nie?
Masz wbudowany wewnętrzny radar dyskomfortu, wystarczy rozluźnić się i go użyć. Czy to co świeci jest wygodne czy nie? Czy to robi przyjemne wrażenie?
Możesz oglądać katalogi najlepszych firm i patrzeć jak oni to robią. Przeglądać ich zdjęcia referencyjne, zawsze chwalą się najlepszymi projektami.
Możesz rozmawiać z ludźmi, szczególnie ze swoimi klientami, czy zaprojektowane oświetlenie się sprawdza, czy są z niego zadowoleni, co im nie pasuje, co możesz robić inaczej.
Możesz kupić za parę stów najtańsze oprawy w markecie i robić u klienta oraz razem z klientem próbę oświetleniową przed narysowaniem i oddaniem projektu. Parę wymienialnych źródeł światła o różnych mocach, żeby poczuć co to znaczy 300 czy 1000 lumenów i właściwie dobrać ilość światła oraz rozstawę opraw.
Możesz na wiele sposobów i warto abyś budował swój osobisty katalog doświadczenia w zakresie iluminacji, swój zasób wyobrażeniowy i własne know how. A naprawdę należy to robić, jeśli projektuje się tereny publiczne.
Na filmie najpopularniejsze błędy. Wszystko się zebrało na jednym skwerku. Masakra.
Naprawdę nie ma tego bardzo dużo. Wszystko jest do opanowania, trzeba tylko chcieć.
Wzorzec dobrej lampy ogrodowej
Jak dobierać oprawy oświetleniowe do ogrodu?
1. Mają nie oślepiać, tylko świecić światłem odbitym.
2. Mają się nie narzucać wizualnie (zwłaszcza jeśli to słupki).
3. Mają wytrzymać lata wystawienia na ciężkie warunki atmosferyczne: penetrujący deszcz i topniejący śnieg – wodę powodującą spięcia elektryczne, zamarzającą w szczelinach i rozsadzającą je. Ostre światło słoneczne i niszczące działanie promieni UV. Uszkodzenia mechaniczne od gradu, spadających gałęzi i przypadkowych incydentów z udziałem ogrodników lub spacerowiczów.
Dobra oprawa jest mocna oraz odporna i nie świeci po oczach – ani w nocy, ani w dzień.
Nie stawiaj słupków przy podjeździe
Kiedy cofasz autem w dzień to nie widzisz słupka bo nie świeci i nie wystaje ponad samochód. Kiedy cofasz nocą często oślepia cię w tylnym lusterku.
Niskie słupki nadają się do oświetlania pieszych ścieżek bo wtedy znajdują się poniżej oka obserwatora. Nie do tarasów bo tam też często oślepiają (zależnie jak źródło światła jest umieszczone w modelu).
Dobry projekt iluminacji ogrodu
Baw się światłem.
Weź sobie od nas reflektory i zrób próby w ogrodzie po ciemku. Zaświeć trochę z góry, coś innego z dołu, coś innego z kilku stron.
Pobaw się kolorem światła. Pograj cieniami. Poczuj to i zrób tak jak ci się naprawdę podoba.